In ruim tien jaar dat ik met vrouwen in de overgang werk, had ik nog nooit meegemaakt wat ik bij Marjan zag. Ze was 54.
Ik begeleidde haar al twee jaar. Elke keer zag ik hetzelfde: een buik die 's middags opzette als een trommel, een gezicht dat 's ochtends opgezwollen was, en die vermoeide blik van iemand die al maanden niet meer doorslaapt. Het hoort bij de overgang, hoor je dan. Daar moet je mee leren leven.
In april kwam ze binnen voor haar gesprek. Ik keek op van mijn scherm. Ik had drie tellen nodig om te begrijpen wat ik zag.
De opgezette buik, weg. Het opgeblazen gezicht, weg. En vooral: die uitgeruste, heldere blik. Geen crash-dieet. Haar lichaam had gewoon losgelaten.
Ik vroeg wat ze had gedaan. Een streng dieet? Ozempic? Een nieuwe pil?
Ze zei nee. Geen dieet, geen pillen, geen sportschool.
Ze had 's nachts om drie uur — alweer wakker — op de bank een artikel gelezen over één hormoon dat niemand van haar vier artsen ooit had uitgesproken. En daarna eenentwintig dagen iets gevolgd. Tien minuten per dag.
Eerlijk? Ik geloofde het eerst niet. Ik dacht dat ze me iets niet vertelde. Maar ik ken Marjan. En wat ik voor me zag, was echt.
Wat je huisarts je niet vertelt over cortisol
We leren dat gewichtstoename in de overgang komt door minder oestrogeen en een tragere stofwisseling. Dus krijg je te horen: minder eten, meer bewegen. Maar het echte probleem ligt ergens anders.
Het heet cortisol — je stresshormoon. Zolang je jong bent, houdt oestrogeen de cortisolpieken netjes in toom. Maar in de overgang daalt oestrogeen, en die rem valt weg. Gevolg: cortisol blijft chronisch te hoog. Overdag én 's nachts. Vooral rond drie uur.
En bij chronisch te hoge cortisol slaat je lichaam vet op rond je buik, houdt het vocht vast in je gezicht en benen, en word je 's nachts wakker omdat je lever een piek cortisol vrijgeeft om je bloedsuiker terug te halen. Geen wilskracht-probleem. Biochemie.
Een streng dieet tegen een cortisolbuik is als benzine op een brand gooien. Je lichaam leest het als gevaar — en gevaar betekent méér cortisol.
Saskia Verbeek — Hormoonspecialiste, 10+ jaar met vrouwen 40+
Wat nodig is, is niet minder eten. Het is je lichaam laten voelen dat het weer veilig is, zodat cortisol daalt en je lichaam eindelijk loslaat.
Waarom diëten je probleem érger maken
Toen ik dit eenmaal begreep, zag ik waarom mijn cliënten al jaren faalden met alles wat ze probeerden.
« Minder calorieën, meer eiwit, bijna geen koolhydraten. Je verliest even wat, en komt het dubbel terug. Elke restrictie jaagt je cortisol verder omhoog — precies de cyclus die je probeert te doorbreken. »
